UA-69269769-1

AMEDEA

Consultatie, onderwijs en bij- en nascholing in de filosofie en ethiek van de zorg, geneeskunde en psychiatrie

Welkom op de website van Amedea


Op deze startpagina post ik -ter leering ende vermaeck- kritische aantekeningen bij actuele en minder actuele gebeurtenissen, publicaties of debatten die betrekking hebben op ethiek, filosofie, zorg en/of psychiatrie. Reacties welkom! Kijkt u vooral ook verder op de site, bij het aanbod bijvoorbeeld of de thema's.  


19.05.2016

Praten

In de discussiegroep van de KNMG over artsen en ethische dilemma’s is een casus gepost over een stel met een kinderwens. De vrouw van het stel heeft een verstandelijke beperking en er is al een ouder kind dat alleen met veel extra zorg en steun, met name van grootouders en hulpverlening, thuis kan blijven wonen. De vraag is: “wat zou u doen als arts”. Welnu, daar is maar één antwoord op mogelijk, namelijk: praten. Hoe simpel kan het wezen?

Wat het echter zo lastig maakt, is dat niet meteen duidelijk is met wie er gesproken moet worden, en waarover dan. Want welke positie heeft de ‘u’ als arts in de casus? Is deze de gynaecoloog die moet helpen bij het opnieuw zwanger worden? Is het de AMK-arts die door de grootouders is gealarmeerd? De dokter van de kinderbescherming? De huisarts? De AVG-arts van de wensmoeder?

Het is goed om het gesprek aan te gaan met het stel. Maar ook de grootouders die de oudste opvangen horen betrokken te worden. De overige zorgverleners moeten gesproken worden, al kunnen daar formele en morele beperkingen bij bedacht worden. Wellicht moet er het één en ander onderzocht worden, door professionals die al bij de casus betrokken zijn, of juist door onafhankelijke hulpverleners. Kortom: van alles en nog wat kan en moet er gebeuren, waarbij het gesprek –de dialoog—het belangrijkste medium is.

En dat is ook meteen het manco van deze casus: het vignet is plat. Voor een interessante bespreking van de morele dimensies is een ‘thick description’ nodig. Wat schuurt er nu precies bij wie? Welke normen zijn er in het spel? Welke waarden streeft het stel na, en welke de behandelaars, en de grootouders? Ethiek gaat over ‘het goede’, maar zodra men probeert ‘het goede’ te doen, gaat er per definitie ook iets verloren. Want het stel belemmeren meer kinderen te krijgen, is misschien voor de oudste en voor het ongeboren kind ‘goed’, maar voor de wens van de ouders niet. En hen hun gang laten gaan, is wellicht voor het stel ‘goed’, maar voor de grootouders mogelijk een te grote belasting. Uiteindelijk gaat het om de weging van dat alles; een systematische en onderbouwde weging die alleen in de betreffende context gemaakt kan worden.

Een weging die moet geschieden via de dialoog – en liever niet via een digitaal discussieforum. De rol van de ethicus is beperkt; deze kan een methodiek aanreiken, nieuwe gezichtspunten inbrengen en tot op zekere hoogte kennis overdragen. Maar de mensen die het betreft moeten uiteindelijk de afweging zelf maken. Daarom ben ik ook niet zo gecharmeerd van ethici die casussen voor het voetlicht proberen te brengen, fictief danwel ‘op waarheid gebaseerd’: de praktijk kent genoeg ingewikkelde kwesties, daar hoeven niet ook nog eens een serie modelcasussen aan toegevoegd. In dat licht vind ik het boekje van Gerard de Vries, Gerede twijfel, nog steeds inspirerend: ethiek is zeer belangrijk, maar de rol van de medisch ethicus op de werkvloer mag bescheiden zijn.

Wat de ethicus wel kan doen is een methodiek aanreiken, bijvoorbeeld Moreel Beraad. Dit is een instrument dat bij uitstek de dialoog gebruikt om in een casus verder te komen. Een instrument dat ingaat op normen en waarden, vanuit verschillende perspectieven. Dat laat zien dat de keuze voor het één ook een keuze tegen iets anders betekent. En dat je óók met die keuze-tegen-iets aan de slag kunt gaan, waardoor er meer balans komt in je morele beslissing. Dat alles radicaal concreet en toegepast op één specifieke actuele en reële casus. Zodat je als deelnemer werkelijk geraakt kunt worden en je morele competenties kunt inzetten en ontwikkelen.

Praten is het antwoord. Maar misschien maar niet via een LinkedIn-groep.

Andrea Ruissen - 18:29 @ media